Afbraak Heilige Stede

Na de alteratie werd de kapel eerst als pakhuis gebruikt en raakte toen reeds in verval.

Vanaf 1590 werd het gebruikt door de Nederlands Hervormde Gemeente voor hun eredienst. Om met het verleden te breken werd het ‘Nieuwezijds Kapel’ genoemd en werd in 1624 de haard uit de ‘heilige hoek’ afgebroken.

De kapel raakte in de 19e eeuw verder in verval; zo moest bijvoorbeeld het glas-in-lood raam van Maximiliaan vervangen worden door gewoon glas. Pilaren waren verzakt en de kapel was vanaf 1898 niet meer nodig voor de eredienst. Daarom wilden de katholieken deze kapel terugkopen, maar toch werd de kapel onder luid protest in 1908 gesloopt.

De (protestantse) kerkenraad beschouwde het vereren van de Hostie als bijgeloof, wat op geen andere manier uit te roeien is dan door het afbreken van de vereringsplaats.

Dit besluit is altijd zeer betreurd, ook omdat het een voor de stad heel belangrijke historische plaats was!

Enkele elementen van de kapel zijn bewaard gebleven. Een oude toegangspoort uit de 16e eeuw werd opnieuw gebruikt in de Enge Kapelsteeg en de dakruiter kreeg een plaats op de kerk de Papegaai in de Kalverstraat. Fragmenten van de kapel kwamen op Frankendaal terecht. Later zijn een aantal van deze fragmenten in een park in Amsterdam Noord neergezet en op het Rokin is daarna deze kolom samengesteld. Op dit moment is de kolom tijdelijk (voor enige jaren) verwijderd in verband met de bouw van de Noord-Zuidlijn. Op de plaquette aan de onderkant van deze kolom staat de volgende tekst:

“Tussen Rokin, Wijde Kapelsteeg, Kalverstraat en Enge Kapelsteeg stond van 1347 tot 1908 de Nieuwezijds Kapel of Heilige Stede gesticht ter ere van het Mirakel van Amsterdam. Onder de talloze bedevaartgangers waren de keizers Maximiliaan en Karel V. De kolom door het gemeentebestuur bewaard werd in 1988 opnieuw opgericht door de stichting Amsterdam Versierd als een blijvende herinnering aan de eerste ontwikkeling en bloei van de stad.”

Op dezelfde plaats van de Heilige Stede werd een kleinere Nieuwezijds Kapel gebouwd, die in 1912 in gebruik genomen werd. Deze kapel is geheel omgeven door winkels en is sinds 1974 niet meer in gebruik voor de protestantse eredienst. Even functioneerde het nog als moskee. Vanaf midden 2005 is in dit gebouw The Amsterdam Dungeon gevestigd.

Op 11 maart 2001 werd aan de Kalverstraat een ‘GedachteNis’ onthuld op de plaats van de ‘heilige hoek’.

Het initinatief voor deze gevelsteen was genomen door het Gezelschap van de Stille Omgang, dat de traditie in ere houdt door jaarlijks het Mirakel te gedenken.

In de gevelsteen, gemaakt door Hans ‘t Mannetje, is een nis uitgehouwen welk verwijst naar de nisvormige haardstede die weer teruggrijpt op de oorsprong van het Mirakel.